حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو الرَّبِيعِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ مُوَرِّقٍ الْعِجْلِيِّ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرُنَا ظِلاًّ الَّذِي يَسْتَظِلُّ بِكِسَائِهِ، وَأَمَّا الَّذِينَ صَامُوا فَلَمْ يَعْمَلُوا شَيْئًا، وَأَمَّا الَّذِينَ أَفْطَرُوا فَبَعَثُوا الرِّكَابَ وَامْتَهَنُوا وَعَالَجُوا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ذَهَبَ الْمُفْطِرُونَ الْيَوْمَ بِالأَجْرِ ".
Enes İbn Malik'in şöyle dediği nakledilmiştir: "Biz Resul-i Ekrem Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile birlikte bir yolculukta bulunuyorduk. Bir yerde mola verince çoğumuz elbisesini gölgelik yapıp dinlenmeye koyuldu. Oruçlular hiçbir şey yapmıyordu. Oruç tutmayanlar ise binek develerini suya götürüp suladılar ve yemlediler, oruçlulara hizmet ettiler ve yemek pişirip oruçlularla birlikte yediler. Onların bu gayretini gören Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Bu gün mükafatı oruç tutmayanlar aldı götürdü!" AÇIKLAMA: Bu konu başlığı altında savaş sırasında insanlara hizmet etmenin fazileti incelenmektedir. Bu faziletin elde edilmesi bakımından küçüğün büyüğe, büyüğün küçüğe veya yaşıtların birbirine hizmet etmesi arasında bir fark yoktur. Cerir İbn Abdullah'ın: "Ensar'dan kimin Resul-i Ekrem s.a.v. için bir şeyler yaptığını görsem ona ikram eder, iyilikte bulunurdum" şeklindeki sözü başka bir rivayette şöyledir: "Onlardan hangisiyle birlikte bulunur, dostluk edersem kendisine hizmet edeceğim diye yemin etmiştim." Bu rivayet ensarın ve Cerir'in faziletine işaret ettiği gibi Cerir'in ne kadar mütevazi ve Nebi aşığı bir sahabı olduğuna da vurguda bulunmaktadır. Resulullah s.a.v.'ın oruç tutmayanlarla ilgili olarak verdiği müjde oruç tutanların sevap almadığı şeklinde anlaşılmamalıdır. Zira oruçlular sevap almışlardır. Fakat onların hizmetinde bulunan diğerleri de hem kendi işlerini hallettikleri hem de onlara yardımcı oldukları için aynı derecede ve hatta daha fazla sevap almışlardır. Zaten başka bir rivayette bu ifade: "Bu gün mükafatın hepsini oruç tutmayanlar aldı götürdü!" diye geçmektedir. Çünkü onlar bu sevabı kazandıracak amellerin hepsini yapmışlardır. Hadisten Çıkarılan Sonuçlar 1. İbn Ebu Sufra bu rivayetten yola çıkarak savaş sırasında hizmette bulunmanın oruç tutmaktan daha faziletli bir amel olduğunu söylemiştir. Ancak bana göre bu hüküm böyle genel bir şekilde verilemez. (Zira oruç tuttuğu halde hizmet edenler de olabilir.) 2. Cihad sırasında insanların birbirlerine yardımcı olmaları teşvik edilmiştir. 3. Yolculukta oruç tutmamak oruç tutmaktan daha iyidir. 4. Yolculuk sırasında oruç tutulabilir. Ayrıca bu rivayette tutulan orucun farz mı yoksa nafile mi olduğuna dair bir açıklama yoktur .
Narrated Anas:We were with the Prophet (on a journey) and the only shade one could have was the shade made by one's own garment. Those who fasted did not do any work and those who did not fast served the camels and brought the water on them and treated the sick and (wounded). So, the Prophet (ﷺ) said, "Today, those who were not fasting took (all) the reward