حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏{‏وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ‏}‏ وَقَالَ قَتَادَةُ مَثَلاً لِلآخِرِينَ عِظَةً ‏لِمَنْ بَعْدَهُمْ.‏ وَقَالَ غَيْرُهُ ‏{‏مُقْرِنِينَ‏}‏ ضَابِطِينَ يُقَالُ فُلاَنٌ مُقْرِنٌ لِفُلاَنٍ ضَابِطٌ لَهُ وَالأَكْوَابُ الأَبَارِيقُ الَّتِي لاَ خَرَاطِيمَ لَهَا ‏{‏أَوَّلُ الْعَابِدِينَ‏}‏ أَىْ مَا كَانَ فَأَنَا أَوَّلُ الأَنِفِينَ وَهُمَا لُغَتَانِ رَجُلٌ عَابِدٌ وَعَبِدٌ وَقَرَأَ عَبْدُ اللَّهِ ‏{‏وَقَالَ الرَّسُولُ يَا رَبِّ‏}‏ وَيُقَالُ أَوَّلُ الْعَابِدِينَ الْجَاحِدِينَ مِنْ عَبِدَ يَعْبَدُ‏.‏

Safvan İbn Ya'la, babasının, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in minberde "Ey Malik! Rabbin bizim işimizi bitirsin! diye seslenirler, "(Zuhruf 77 ayetini okuduğunu işittiğini rivayet etmiştir. Katade şöyle demiştir: مثلا للآخرين Meselen li'l-ahırın (Zuhruf 56) ifadesi "Onlardan sonra gelenler için ibret" anlamına gelir. Bir diğer müfessir ise şöyle demiştir: مقرنين Mukrinin (Zuhruf 13) "zaptedenler" demektir. Arapçada فلان مقرن fulanun mukrinun li flflanin dendiği zaman, bu "falanca kimse falanca'yı zapt.etti' anlamına gelir. "emzikleri olmayan ibrikler" demektir. Ewelu'l-abidın (Zuhruf 81) [ifadesinden önce geçen ...........in kane li'r-Rahmani veledün ifadesi] Rahman'ın çocuğu yoktur anlamına gelir. Bu ifade ise "O'nun çocuğu olduğu iddiasını reddenlerin ilki benim," anlamındadır . .........Abid ve .......abid aynı manayı ifade eden iki farklı kullanımdır. Abdullah İbn Mes'lid .......ve kllihi ya Rabbi ayetini (Zuhruf 88) .........ve kale'r-Raslilü ya Rabbi şeklin'de okumuştur. Bir görüşe göre er..........ewelu'l-abidln ifadesindeki abidın kelimesi ........abide-ya'bedu kökünden gelir ve "inkar edenler" anlamını ifade eder. ' Katade şöyle demişitr: في fi ümmi'l-kitab (Zuhruf 4) "kitabın cümlesinden, kitabın aslından" anlamına gelir. AÇIKLAMA : "Ey Mdlik! Rabbin bizim işimizi bitirsin! diye seslenirler, "(Zuhruf 77) ayetinden ilk etapta akla gelen manaya göre, Cehennemlikler, şaşkınlıktan ve söyleyecek söz bulamamaktan dolayı uzun süre sustuktan sonra konuşmuşlardır. Onların uzun süre bekledikten sonra konuşmaları, araya zaman girdiği için biraz olsun rahatlamalarından ileri gelir. Taberi, Ali İbn Ebı Talha kanalıyla İbn Abbas'ın, ..........in kan e li'r-Rahmani veledun ayetini "Allah'ın hiçbir çocuğu yoktuf' şekIlnde açıkladığını nakletmiştir. Said kanalıyla da Katade'nin şöyle söylediğini aktarmıştır: Arap dilinde .........in kane li'r-Rahmani veledun ifadesi "böyle bir şeyin olmadığı" anlamına gelir: Zeyd İbn Eslem'den de şunu rivayet etmiştir: Bu ayet, Arapların .........in kane haze'l-emr kaddu ifadesinde olduğu gibi anlaşılır ve Allah'ın çocuğunun olmadığı anlamı ortaya çıkar. Ebu Ubeyde şöyle demiştir: "Bir görüşe söre .......in edatı, olumsuzluk edatı .....ma anlamında kullanılmıştır. ........fe ene ewelu'l-abidın ifadesindeki ........fe harfi ise .......vav harfi anla;:Dında geçmiştir. Buna göre ayetin anlamı şu şekilde olur: Rahman'ın kesinlikle bir çocuğu yoktur. Ben de O'na kulolanların ilkiyim. Bazı müfessirler de ayetin şu anlama geldiğini söylemişlerdir: Eğer sizin iddia ettiğiniz gibi, Rahman'ın bir çocuğu varsa, sizin bu sözünüzü ilk inkar eden benim!" 2. Siz haddi aşan kimseler oldunuz diye sizi kur’an’la uyarmaktan vazmı geçelim (Zuhruf 5) AYETİNİN TEFSİRİ Ayette geçen ......musrifın kelimesi "müşrikler" anlamına gelir. Allah'a yemin ederim ki, bu Kur'an, bu muhatapları tarafından reddedildiği zaman yok olsaydı, o insanlar helak olurdu. ...........fe ehlekna eşedde minhum bedşen ve meda meselu'l-ewel ayetinde geçen meselu'l-ewelın ifadesi "öncekilere verilen ceza," .......cuz'en kelimesi de "denk" anlamına gelir. AÇiKLAMA: İbn Ebi Hatim, Said ve Ebu Urve kanalıyla Katade'nin "Allah'a yemin ederim ki, bu Kur'an, bu muhatapları tarafından reddedildiği zaman yok olsaydı, o insanlar helak olurdu," dediğini nakletmiştir. Ayrıca bu rivayette şu ziyade de vardır: "Ancak Allah rahmetiyle onlara muamele etti. Birbiri ardına vahyini gönderdi ve kendilerini ona davet etti."

Narrated Ya`la:I heard the Prophet (ﷺ) reciting when on the pulpit: 'They will cry, "O Malik (Keeper of Hell) Let your Lord make an end of us