حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ افْتَتَحَ مَكَّةَ ‏"‏ لاَ هِجْرَةَ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ، وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا، فَإِنَّ هَذَا بَلَدٌ حَرَّمَ اللَّهُ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، وَهُوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ، وَإِنَّهُ لَمْ يَحِلَّ الْقِتَالُ فِيهِ لأَحَدٍ قَبْلِي، وَلَمْ يَحِلَّ لِي إِلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، فَهُوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ، لاَ يُعْضَدُ شَوْكُهُ، وَلاَ يُنَفَّرُ صَيْدُهُ، وَلاَ يَلْتَقِطُ لُقَطَتَهُ إِلاَّ مَنْ عَرَّفَهَا، وَلاَ يُخْتَلَى خَلاَهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ إِلاَّ الإِذْخِرَ، فَإِنَّهُ لِقَيْنِهِمْ وَلِبُيُوتِهِمْ‏.‏ قَالَ قَالَ ‏"‏ إِلاَّ الإِذْخِرَ ‏"‏‏.‏

İbn Abbas r.a. şöyle dedi: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem Mekke'yi fethettiği gün şöyle buyurdu: "Bundan böyle (Mekke'den Medine'ye) hicret yoktur. Ancak cihad etmek ve niyet vardır. Sizden sefere çıkmanız istendiğinde sefere çıkın. Burası, Allah'ın gökleri ve yeri yarattığı zaman haram kıldığı bir beldedir. Burası, Allah'ın haram kılması sebebiyle kıyamete kadar haramdır. Benden önce hiç kimsenin burada savaş yapması helal kılınmadı. Benim için de ancak gündüzün belirli bir anında helal kılındı. Burası Allah'ın haram kılması sebebiyle kıyamete kadar haramdır. Mekke'nin dikeni koparılmaz, avı ürkütülmez, du­yurmak amacı dışında düşürülen malı alınmaz, otu koparılmaz." Bu sırada Abbas şöyle dedi: Ey Allah'ın Resulü izhir hariç. Bu ot, Mekke'lilerin demircileri tarafından kullanılır, ayrıca evlerde de kullanılır. Hz.Nebi: "İzhir hariç" buyurdu. AÇIKLAMA: Mekke'nin fethedilmesi ile birlikte oradan hicret etme yükümlülüğü sona ermiştir. Ancak cihad, ihtiyaç duyulduğunda farz olma halini devam ettirmek­tedir. Hz. Nebi bunu "sizden sefere çıkmanız istendiğinde sefere çıkın" sözü ile ifade etmiştir ki bunun anlamı "savaşa çağrıldığınızda savaşa katılın" de­mektir. Hicret kafirlerden kaçmak, cihada katılmak yahut ilim talep etmek gibi amaçlarla yapılır. Mekke'nin fethi ile ilki ortadan kalktığı için hadiste adeta "diğer iki hicreti iyi değerlendirin" denilmektedir. Hadis, Mekke'nin İslam yurdu olarak devam edeceğine dair Nebevi bir müjdeyi içermektedir. Bu konu Cihad bölümünde genişçe ele alınacaktır. (2825 hadis] Bu hadis Mekke'de adam öldürmenin ve savaşmanın haram kılındığına dair delil gösterilmiştir. Harem Bölgesinde Adam Öldürmek Bazı alimler, harem bölgesinde ölüm cezasını gerektiren bir suç işleyene ha­rem bölgesinde ölüm cezasının uygulanabileceğine dair ittifak bulunduğunu nakletmiş, görüş ayrılığının harem dışında insan öldürerek harem bölgesine sığı­nan kişi hakkında söz konusu olduğunu belirtmişlerdir. Bu konuda icma bulun­duğunu belirtenlerden biri olan İbnü'l-Cevzî şöyle demiştir: "Bazıları İbn Hatal'ın Mekke'de öldürülmesini delil getirmişlerdir. Ancak bu delil olmaz. Çünkü bu, savaşmanın Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e helal kılındığı zaman diliminde gerçekleşmişti". Harem Bölgesinde Savaş Yapmak Maverdî şöyle der: Mekke'nin özelliklerinden biri de halkı ile savaş yapılma­masıdır. a- Şayet Mekke halkı, adalet sahibi insanlara karşı haksız saldırıda bulunur­larsa, savaşsız olarak onları vazgeçirmek mümkün olduğu taktirde savaşmak caiz olmaz. b- Yalnızca savaş yapmak suretiyle onları vazgeçirmek mümkün olursa; alimlerin çoğunluğuna göre savaş yapılabilir. Çünkü isyankarlarla savaşmak Allah'ın haklarındandır, zayi edilmesi caiz değildir. Mekke'de Hayvan Otlatmanın Hükmü a- Bu hadis, Mekke'de hayvan otlatmanın haram olduğuna dair delil gösterilmiştir. Çünkü hayvan otlatmak, ot koparmanın ötesinde bir durumdur. İmam Malik ve Kufeliler (Hanefîler) bu görüştedir. Taberî de bunu tercih et­miştir. b- İmam Şafiî şöyle der: Hayvanların yararı sebebiyle hayvan otlatmakta bir sakınca yoktur. Bu, insanların öteden beri yapageldikleri bir şeydir. Ot kopar­mak ise böyle değildir. Çünkü bu yasaklanmıştır. Bu yasak başka konulara taşın­maz. Yalnızca yaş otların koparılmasının haram kılınması, kuru otlarda hayvan otlaülabileceğini ve bunların koparılabileceğini gösterir. Şafiîlerdeki iki görüşten daha doğru olanı budur. Çünkü kuru ot ölü av hayvanı gibidir. İbn Kudame şöyle demiştir: İzhir otunun istisna edilmesi, kuru otların koparılmasının da haram kılındığına işaret etmektedir. İzhir otu Mekkelilerce bilinen, hoş kokulu bir bitki olup kökü toprağın altın­dadır, ince yoncaları vardır. Düz arazilerde biter. Mekke'liler bunu evlerinin tavanlarını yaparken ahşapların arasına koymada kullanırlar. Yine kabir yapımın­da tuğlalar arasındaki boşlukları bununla kapatırlar. Ayrıca tutuşturmada da kullanırlar. Nitekim Abbas "izhir otu Mekke'nin demircileri içindir" demiştir. Hadisten Çıkarılan Bazı Sonuçlar 1- Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e özgü durumun belirtilmesi, 2- Serî maslahatlar konusunda alime fikir vermek caizdir. İnsanların toplu halde bulundukları yerlerde bunu derhal yapmak gerekir. 3- Abbas'ın, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem nezdinde önemli bir konumda bulunması, 4- Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in aslen Mekke'li olması ve orada yetişmesi sebebiyle Mekke'ye önem vermesi, özen göstermesi, 5- Mekke'den Medine'ye hicret zorunluluğu kalkmıştır. 6- Cihadda samimi niyet taşımak şarttır. 7- Devlet başkanı seferberlik emrettiğinde İtaat gerekir. SONRAKİ

Narrated Ibn `Abbas:On the day of the conquest of Mecca, the Prophet (ﷺ) said, "There is no more emigration (from Mecca) but Jihad and intentions, and whenever you are called for Jihad, you should go immediately. No doubt, Allah has made this place (Mecca) a sanctuary since the creation of the heavens and the earth and will remain a sanctuary till the Day of Resurrection as Allah has ordained its sanctity. Fighting was not permissible in it for anyone before me, and even for me it was allowed only for a portion of a day. So, it is a sanctuary with Allah's sanctity till the Day of Resurrection. Its thorns should not be uprooted and its game should not be chased; and its luqata (fallen things) should not be picked up except by one who would announce that publicly, and its vegetation (grass etc.) should not be cut." Al-`Abbas said, "O Allah's Messenger (ﷺ)! Except Al-Idhkhir, (for it is used by their blacksmiths and for their domestic purposes)." So, the Prophet (ﷺ) said, "Except Al-Idhkhir