حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ، قَالَ " إِيمَانٌ بِاللَّهِ، وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِهِ ". قُلْتُ فَأَىُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ قَالَ " أَغْلاَهَا ثَمَنًا، وَأَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا ". قُلْتُ فَإِنْ لَمْ أَفْعَلْ. قَالَ " تُعِينُ صَانِعًا أَوْ تَصْنَعُ لأَخْرَقَ ". قَالَ فَإِنْ لَمْ أَفْعَلْ. قَالَ " تَدَعُ النَّاسَ مِنَ الشَّرِّ، فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ تَصَدَّقُ بِهَا عَلَى نَفْسِكَ ".
Ebu Zer r.a.'den rivayet edilmiştir: Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e: "Hangi amel daha üstündür?" diye sordum. '''Allah'a iman etmek ve yolunda cihad etmek" buyurdu. "Peki hangi köleyi azat etmek daha iyidir" diye sordum. "En pahalı ve sahibi için en değerli olanı" buyurdu. "Peki bunu yapmazsam?" dedim. "O zaman meslek sahibi birine yardım edersin veya elinden bir iş gelmeyen beceriksiz birinin bir işini yaparsın" buyurdu. "Peki bunu da yapmazsam?" dedim. "İnsanlara kötülük etmezsin. Bu da kendine verdiğin bir sadakadır" buyurdu. AÇIKLAMA: Hz. Nebi'in "İnsanlara kötülük etmezsin" buyruğu, insanlara kötülük etmemenin de insana ait bir fiil ve kazanç (kesp) olduğunu ve kişinin bu tür fiillerinden dolayı da sevap kazanacağını gösterir. Ancak bir şeyi yapmamaktan sevap kazanmak için bunun farkında olmaksızın değil, kastederek ve isteyerek yapılması gerekir. Kurtubi'nin özetle ifadesi budur. Bu hadis, cihadın imandan sonra en üstün iş olduğunu da gösterir. Kurtubi şöyle demiştir: Cihat, farz-ı ayn olduğunda diğer amellerden üstündür. Annesibabası hayatta olan kişi anne ve babasının sözünden çıkmaz ve onlardan izin almadan cihada gitmez. Sonuç olarak Hz. Nebi'in verdiği cevaplar, soruyu soranların durumlarına göre farklı olmuştur. Bu hadiste en güzel biçimde nasıl soru sorulacağı ve fetva veren ile öğretmenin, öğrencinin sorusuna sabretmesi ve ona yumuşak davranması gerektiği görülmektedir. İbnü'l-Müneyyir şöyle demiştir: Bu hadis, meslek sahibine yardım etmenin elinden iş gelmeyen kişiye yardım etmekten daha üstün olduğunu gösterir. Çünkü elinden iş gelmeyen kişiye birinin yardım etmesi kuvvetle muhtemeldir. Meslek sahibi ise çevresinde meslek sahibi olarak bilindiğinden ona yardım etmek kimsenin aklına gelmez. Dolayısıyla bu, fakirliğini açığa vurmayan kişileri arayıp onlara sadaka vermek türünden bir iyiliktir. 3. GÜNEŞ TUTULMASI VE DİĞER ALAMETLER GÖRÜLDÜĞÜNDE MÜSTEHAP OLAN KÖLE AZAT ETME
Narrated Abu Dhar:I asked the Prophet, "What is the best deed?" He replied, "To believe in Allah and to fight for His Cause." I then asked, "What is the best kind of manumission (of slaves)?" He replied, "The manumission of the most expensive slave and the most beloved by his master." I said, "If I cannot afford to do that?" He said, "Help the weak or do good for a person who cannot work for himself." I said, "If I cannot do that?" He said, "Refrain from harming others for this will be regarded as a charitable deed for your own good