حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ إِنَّ عُتْبَةَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنْ يَقْبِضَ إِلَيْهِ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، قَالَ عُتْبَةُ إِنَّهُ ابْنِي‏.‏ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْفَتْحِ أَخَذَ سَعْدٌ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ‏.‏ فَأَقْبَلَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَقْبَلَ مَعَهُ بِعَبْدِ بْنِ زَمْعَةَ‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا ابْنُ أَخِي عَهِدَ إِلَىَّ أَنَّهُ ابْنُهُ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا أَخِي ابْنُ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى ابْنِ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، فَإِذَا هُوَ أَشْبَهُ النَّاسِ بِهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ‏"‏‏.‏ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِيهِ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ بِنْتَ زَمْعَةَ ‏"‏‏.‏ مِمَّا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ‏.‏ وَكَانَتْ سَوْدَةُ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Aişe r.anha'dan rivayet edildiğine göre: Utbe İbn Ebu Vakkas kardeşi Sad İbn Ebi Vakkas'tan Zem'a'nın cariyesinin oğlunu alıp kendisine getirmesini istemiş ve "o benim oğlumdur" diye iddiada bulunmuştu. Allah Resulü Sallallahu Aleyhi ve Sellem fetih sırasında Mekke'ye gelince Sad, Zem 'a'nın cariyesinin oğlunu alarak Allah Resulü'ne götürdü. SaId bu çocukla Hz. Nebi'in yanına giderken yanında. Abd İbn Zem'a da vardı. Sad, "Ey Allah'ın Resulü! Bu, benim kardeşimin oğludur. Bunun kendi oğlu olduğunu bana söylemişti" dedi. Bunun üzerine Abd İbn Zem'a: "Ey Allah'ın Resulü! Bu benim kardeşimdir. Zem'anın cariyesinin oğlu olup Zem'a'nın yatağında doğmuştur" dedi. Bunun üzerine Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve Sellem) Zem'anın cariyesinin oğluna baktı ve onun kime daha çok benzediğini gördü. Fakat İslam'ın hükmü gereğince çocuk kimin yatağında doğduysa ona aittir. Bunun üzerine Hz. Nebi: "Ey Abd İbn Zem'a' Bu çocuk babasının yatağında doğmuştur ve dolayısıyla senin kardeşindir, onu alabilirsin" dedi. Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve Sellem) çocuğun Utbe'ye benzerliğini gördüğünden dolayı hanımı Sevde r.a.'ya dönerek: "Ey Zem'a'nın kızı Sevde! sen bunun yanında iken örtülü ol" buyurdu. AÇIKLAMA: Ümmü veled (çocuk annesi) olan kadının azat olduğuna hükmedilir mi, hükmedilmez mi? Buhari bu konuda iki hadis kaydetmektedir. Ama ona göre hükmün ne olduğunu gösteren hiçbir ifadesi yoktur. İmam Buhari'nin bu hususta görüş belirtmemesi, herhalde bu konuda selef alimleri arasında güçlü bir tartışma olmasından dolayıdır. Bununla birlikte halef (sonraki dönem) alimleri ümmü veledin azat olmayacağı hükmünde karar kılmışlardır. O kadar ki (aykırı görüşleriyle bilinen) İbn Hazm ve ona tabi olan Zahiri mezhebi fakihleri bile ümmü veledin satılmasının caiz olmayacağı konusunda halef alimleri ile aynı görüşü paylaşmıştır. Dolayısıyla bu hususta farklı görüş sahibi çok az kişi kalmıştır. Ebu Hureyre'nin rivayet ettiği "cariyenin, efendisini doğurması kıyamet alametlerindendir" hadisi "İman" bölümünde geçmiş ve ayrıntılı olarak açıklanmıştı r.(bkz.50. hadis) Burada efendi, sahip anlamındadır. Bu hadiste, ümmü veledin satışının caiz olduğunu veya olmadığını gösteren bir ifade olmadığı da zikredilmiştir. Nevevi şöyle der: Bu hadisi iki büyük İmam, delilolarak kullanmış, ancak biri ümmü veledin satışının caiz olduğu; diğeri ise caiz olmadığı sonucunu Çıkarmıştır. Caiz olduğu sonucunu çıkaran' İmam şöyle demiştir: "Hadiste geçen "efendi" ifadesi, "sahip" anlamındadır. Çünkü cariyenin efendisinden olan çocuğu cariyenin efendisi yerindedir. Çünkü kişinin malı genellikle oğluna kalır." Caiz olmadığı sonucunu çıkaran İmam ise şöyle demiştir: "Hiç kuşku yok ki Hz. Nebi ve sahabe döneminde, cariye sahipleri içinde cariyesinden çocuğu olanlar bulunuyordu. Bu hadis ise kıyametin kopuşunun yaklaştığını gösteren alametler için söylenmiştir. Bundan anlaşılmaktadır ki kıyamet yaklaştığı zaman, kişinin cariyesinden çocuk sahibi olmasının ötesinde bir şey gerçekleşecektir." Bu sözden kastedilen şudur: Ahir zamanda bilgisizlik artacak ve ümmü veledler satılacaktır. Sonra bu cariyeler elden ele dolaşacak ve annesi olduğunu bilmeden onu oğlu satın alacaktır. Dolayısıyla bu hadiste, ümmü veledlerin satışının haram olduğuna işaret vardır. Her iki tarafın da bu hadisi kendi görüşüne delilolarak kullanışının zorlama bir yorum olduğu ortadadır. Doğrusunu Allah bilir. Sonra Buhari, Hz. Aişe'nin, Zem'a'nın cariyesinin oğlu ile ilgili olan rivayetini zikretmiştir. Bu hadisin açıklaması Feraiz (miras payları) bölümünde gelecektir. (bkz. 6749. hadis) SONRAKİ

Narrated `Aisha:`Utba bin Abi Waqqas authorized his brother Sa`d bin Abi Waqqas to take the son of the slave-girl of Zam`a into his custody, telling him that the boy was his own (illegal) son. When Allah's Messenger (ﷺ) went (to Mecca) at the time of the Conquest, Sa`d took the son of the slave-girl of Zam`a to Allah's Messenger (ﷺ) and also brought 'Abu bin Zam`a with him and said, "O Allah's Messenger (ﷺ)! This is the son of my brother `Utba who authorized me to take him into my custody." 'Abu bin Zam`a said, "O Allah's Messenger (ﷺ)! He is my brother, the son of Zam`a's slave-girl and he was born on his bed." Allah's Messenger (ﷺ) looked at the son of the slave-girl of Zam`a and noticed much resemblance (to `Utba). Allah's Messenger (ﷺ) said, "It is for you, O 'Abu bin Zam`a as he was born on the bed of your father." Allah's Messenger (ﷺ) then told Sauda bint Zam`a to observe veil in the presence of the boy as he noticed the boy's resemblance to `Utba and Sauda was the wife of the Prophet (ﷺ)