حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، قَالَ مَشَيْتُ أَنَا وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ، إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَعْطَيْتَ بَنِي الْمُطَّلِبِ وَتَرَكْتَنَا، وَنَحْنُ وَهُمْ مِنْكَ بِمَنْزِلَةٍ وَاحِدَةٍ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنَّمَا بَنُو الْمُطَّلِبِ وَبَنُو هَاشِمٍ شَىْءٌ وَاحِدٌ ‏"‏‏.‏ قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ وَزَادَ قَالَ جُبَيْرٌ وَلَمْ يَقْسِمِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِبَنِي عَبْدِ شَمْسٍ وَلاَ لِبَنِي نَوْفَلٍ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ عَبْدُ شَمْسٍ وَهَاشِمٌ وَالْمُطَّلِبُ إِخْوَةٌ لأُمٍّ، وَأُمُّهُمْ عَاتِكَةُ بِنْتُ مُرَّةَ، وَكَانَ نَوْفَلٌ أَخَاهُمْ لأَبِيهِمْ‏.‏

Cübeyr İbn Mut'im r.a.'in şöyle dediği nakledilmiştir: "Ben Osman İbn Affan ile birlikte Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'ın yanına gittim. O'na (s.a.v.): "Ey Allah'ın Resulü, Muttalib oğullarına verdin fakat bizi bıraktın. Halbuki sana göre bizimle onların konumu aynıdır!" dedik. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem de: "Muttalib oğulları ile Haşim oğulları aynı kategoridedir / aralarında herhangi bir fark yoktur" buyurdu. Leys dedi ki: "Yunus buna ek olarak şu bilgiyi nakletti: Cübeyr dedi ki: "Resulullah (s.a.v.), Abdüşşems oğulları ile Nevfel oğullarına hiçbir pay vermedi.'' İbn İshak şöyle demiştir: "Abdüşşems, Haşim ve Muttalib aynı anadan doğmuşlardır. Anaları Atike binti Mürre'dir. Nevfel ise bunlarla baba bir kardeştir." Tekrar: 3502, 4229 AÇIKLAMA: Bu rivayet İmam Şafii ve onunla aynı görüşte olanlar için bir delil teşkil eder. Zira onlara göre ganimetin beşte biri üzerinde hak sahibi olan akrabalar (zevi'l-kurba) sadece Haşim oğulları ile Muttalib oğullarıdır; Resulullah'ın (s.a.v.) Kureyş kabilesinden olan diğer akrabaları bu kapsama girmez. Ömer İbn Abdülaziz'in burada hak sahibi olanlar sadece Haşim oğulları'dır dediği naklediImiştir. Zeyd İbn Erkam ile Kufe'li bazı alimler de bu görüştedir. Bu rivayet Muttaliboğulları'nın da Haşimoğulları ile aynı kategoriye sokulacağını göstermektedir. Ganimetin beşte biri üzerinde hak sahibi olan akrabaların Kureyş'lilerin tamamı olduğu da söylenmiştir. Ancak bu görüş sahiplerine göre Resulullah (s.a.v.) bunlardan sadece uygun gördüklerine pay verir. El-Esbağ da bu görüşü savunanlardan birisidir. Ancak burada nakledilen rivayet ona karşı bir delildir. Özetle söylemek gerekirse, ganimetle ilgili ayet Resulullah'ın sallallahu aıeYhi ve sellem yakınlarının beşte birlik pay üzerinde hak sahibi olduğu noktasında bir nasstır. Abdüşşems oğulları'nın akrabalar kapsamında olduğu kesindir. Çünkü bunlar ana - baba bir kardeştir. Nevfel oğulları da ana tarafından yakınlık dikkate alınmazsa yine akrabalar kategorisine girer. Şafiiler bunların ayette kendilerine tahsisatta bulunulması emredilen akrabalar kapsamından niçin çıkarıldığı konusunda görüş ayrılığına düşmüşlerdir: 1. Gerekçenin yardım ve destekle birlikte akrabalık olduğu söylenmiştir. Zaten bu yüzden Haşimoğulları ile Muttaliboğulları ganimetten yardım aldıkları halde Abdüşşemsoğulları ile Nevfel oğulları bu gerekçelerden biri (yardım ve destek) bulunmadığı için yardım alamamışlardır. 2. Şafiilerin çoğunluğuna göre Resulullah'ın (s.a.v.) yakınlarının tamamı ganimeti n beşte biri üzerindeki paylarını alırlar. Halbuki ayette söz konusu edilen yetimler kategorisi bundan farklıdır; yetimlerin sadece fakir olanları bu beşte birlik paydan yardım alırlar. İmam Şafil ile Ahmed İbn Hanbel'in yetimler hakkındaki görüşü budur. İmam Malik yetimler arasında yoksul veya zengin ayırımı yapılmayacağı görüşündedir. Ebu Hanife ise her iki grubun da (akrabalar ve yetimler) yoksulolanlarına yardım yapılacağını söylemiştir. İmam Şafil'nin bu konudaki delili şudur: "Resulullah'ın (s.a.v.) akrabaları zekattan kesinlikle payalamazlar. Bu yüzden akrabaların tamamı ganimetin beşte birinden payalır. Böylece onlara Hz. Nebi'e (s.a.v.) yakınlıkları dolayısıyla ikramda bulunulmuş olur. Halbuki yetimlerin durumu daha farklıdır. Çünkü bunlara yardım edilmesi ihtiyaçlarının giderilmesi içindir." SONRAKİ

Narrated Jubair bin Mut`im:I and `Uthman bin `Affan went to Allah's Messenger (ﷺ) and said, "O Allah's Messenger (ﷺ)! You have given to Bani Al-Muttalib and left us although they and we are of the same kinship to you." Allah's Messenger (ﷺ) said, "Bani Muttalib and Bani Hashim are one and the same." The Prophet (ﷺ) did not give a share to Bani `Abd Shams and Bani Naufal. (Ibn 'Is-haq said, "Abd Shams and Hashim and Al-Muttalib were maternal brothers and their mother was 'Atika bint Murra and Naufal was their paternal brother)